Κουρασμένο παιδί που ροχαλίζει ή μήπως άπνοιες ύπνου; / Γράφει ο παιδίατρος Νίκος Γκιουρτζής

Γράφει ο Νίκος Γκιουρτζής*

Τι σημαίνει «άπνοια στον ύπνο» στα παιδιά;

Η άπνοια στον ύπνο στα παιδιά είναι μια διαταραχή κατά την οποία το παιδί κάνει διακοπές ή σημαντική μείωση στην αναπνοή του κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η πιο συχνή μορφή είναι η αποφρακτική άπνοια ύπνου (ObstructiveSleepApnea, OSA), όπου η αεροφόρος οδός μπλοκάρεται επαναλαμβανόμενα.

Πόσο συχνή είναι η άπνοια ύπνου στα παιδιά;

Η άπνοια ύπνου στην παιδική ηλικία επηρεάζει περίπου το 1–5% των παιδιών ηλικίας 2–8 ετών. Η συχνότητα μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον πληθυσμό και τα διαγνωστικά κριτήρια.

Ποιες είναι οι κύριες αιτίες της άπνοιας στον ύπνο στα παιδιά;

Οι πιο συνηθισμένες αιτίες στα παιδιά είναι:

• Υπερτροφία αμυγδαλών και αδενοειδών εκβλαστήσεων (“τα γνωστά κρεατάκια”).
• Παχυσαρκία και αυξημένη μάζα σώματος.
• Κρανιοπροσωπικές ανωμαλίες ή γενετικά σύνδρομα (π.χ. σύνδρομο Down ή Apert).
• Νευρομυϊκές διαταραχές ή διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος που επηρεάζουν το αναπνευστικό κέντρο.

Ποια είναι τα συμπτώματα που πρέπει να αναγνωρίσουν οι γονείς;

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Δυνατό ροχαλητό και διαλείπουσες παύσεις στην αναπνοή.
• Άστατος ύπνος (συχνές αφυπνίσεις).
• Υπνηλία ή κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Προβλήματα συμπεριφοράς/προσοχής, ακόμα και παραπλήσια με ΔΕΠΥ.
• Κακή σχολική επίδοση.
• Νυχτερινή ενούρηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η πολυσωματοκαταγραφική μελέτη ύπνου (polysomnography) είναι το πρότυπο για τη διάγνωση της άπνοιας στον ύπνο, αν και η εφαρμογή εξαρτάται πάντα από τη διαθεσιμότητα του εκάστοτε κέντρου και της εμπειρίας σε παιδιατρικούς ασθενείς. Το ιστορικό, η φυσική εξέταση και ενδείξεις όπως υπερτροφία αμυγδαλών ή αδενοειδών εκβλαστήσεων βοηθούν τις περισσότερες φορές στη διάγνωση.

Ποια είναι η θεραπεία;

Οι επιλογές θεραπείας εξαρτώνται από την αιτία και τη βαρύτητα

• Αμυγδαλεκτομή/αδενοειδεκτομή (πολλές φορές αποτελεσματική στα περισσότερα παιδιά).
• Διαχείριση παχυσαρκίας και βελτίωση του τρόπου ζωής.
• CPAP (θετική πίεση αεραγωγών) για παιδιά που δεν βελτιώνονται με χειρουργική θεραπεία.
• Σε μερικές περιπτώσεις φαρμακευτική ή ορθοδοντική υποστήριξη.

Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει εάν δεν αντιμετωπιστεί;

Η μη αντιμετωπισμένη άπνοια μπορεί να οδηγήσει σε:

• Γνωστικές και συμπεριφορικές δυσκολίες.
• Κακή σχολική επίδοση και προσοχή.
• Καρδιαγγειακά προβλήματα και υπέρταση.
• Προβλήματα ανάπτυξης σε σοβαρές περιπτώσεις.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στον παιδίατρό σας;

Εάν παρατηρείτε:

• Συνεχές ροχαλητό ή παύσεις στην αναπνοή κατά τον ύπνο
• Εξαιρετική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Επιδείνωση συμπεριφοράς/σχολικών επιδόσεων τότε πρέπει να συζητήσετε άμεσα με παιδίατρο για αξιολόγηση και πιθανή παραπομπή για μελέτη ύπνου.

Βιβλιογραφία

1. Garg RK, Afifi AM, Garland CB, Sanchez R, Mount DL. Pediatric Obstructive Sleep Apnea: Consensus, Controversy, and Craniofacial Considerations. Plast Reconstr Surg. 2017 Nov;140(5):987-997. doi: 10.1097/PRS.0000000000003752. PMID: 29068938.
2. Alchallah MO, Safiah MH, Belah Kajjoun MM, Kalalib Al Ashabi K, Ataya S, Mohsen F, Bakdounes D, ElHomsi MO, Alolabi H, Alistwani D, Alzein A, Ayash A, Youzbashi L, Darjazini Nahas L. Prevalence of childhood obstructive sleep apnoea syndrome and its role in daytime sleepiness in Syria: a large-scale school-based cross-sectional study. Ann Med Surg (Lond). 2023 May 10;85(6):2579-2586. doi: 10.1097/MS9.0000000000000820. PMID: 37363593; PMCID: PMC10289726.

*Ο Νίκος Γκιουρτζής είναι Παιδίατρος και Ακαδημαϊκός Συνεργάτης της Δ’ Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. (Γ.Ν.Θ. Γ. Παπαγεωργίου) με Μεταπτυχιακές Σπουδές στην Εφαρμοσμένη και Παιδιατρική Διατροφή στο Α.Π.Θ. και στην Ιατρική Σχολή Chobanian&Avedisian του Πανεπιστημίου της Βοστώνης (Η.Π.Α.).Επίσης, είναι Υποψήφιος Διδάκτωρ στην Παιδιατρική Νεφρολογία (Α.Π.Θ.) και είναι Εκπαιδευτής στην Εξειδικευμένη Υποστήριξη Ζωής στα Παιδιά. Έχει συγγράψει 37 πρωτότυπες δημοσιευμένες εργασίες και είναι Κριτής και Προσκεκλημένος Συντάκτης σε πολυάριθμα έγκριτα διεθνή επιστημονικά περιοδικά.

Είναι παντρεμένος με την Παναγιώτα Μίχου, με την οποία διατηρεί Παιδιατρείο («Το Παιδιατρείο μας») στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας και είναι Πατέρας του Ιωάννη-Παΐσιου.

Ευχαριστώ τον Τάσο Ντομουχτσή και το www.alexandreia-gidas.gr για το βήμα που μου δίνει να ενημερώσω τους συμπολίτες της περιοχής μας για θέματα Παιδιατρικής και γενικότερα γύρω από την Υγεία.

Νικόλαος Γκιουρτζής, MD, MSc, PgDip, PhD(c)