Γράφει ο Νίκος Γκιουρτζής*
Το καλοκαίρι συνδέεται με παιχνίδι, θάλασσα και περισσότερη ελευθερία για τα παιδιά. Ωστόσο, οι υψηλές θερμοκρασίες, η αυξημένη έκθεση στον ήλιο και οι αλλαγές στην καθημερινότητα δημιουργούν κινδύνους που συχνά υποτιμώνται.
- Γιατί οι παιδίατροι επιμένουν τόσο πολύ στην προστασία από τον ήλιο;
Η παιδική ηλικία θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV). Έρευνες δείχνουν ότι τα σοβαρά ηλιακά εγκαύματα στην παιδική ηλικία συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος αργότερα στη ζωή. Η συστηματική χρήση αντηλιακού και η αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης.
- Είναι αλήθεια ότι “λίγος ήλιος κάνει καλό”;
Ναι, αλλά με μέτρο. Η επιστημονική κοινότητα ξεκαθαρίζει ότι η βιταμίνη D μπορεί να καλυφθεί κυρίως μέσω διατροφής και συμπληρωμάτων, χωρίς σκόπιμη υπερβολική έκθεση στον ήλιο. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει ιδιαίτερη προσοχή κυρίως στα βρέφη και στα μικρά παιδιά.
- Ποιες ώρες θεωρούνται πιο επικίνδυνες για έκθεση στον ήλιο;
Οι ώρες μεταξύ 12:00 και 16:00 θεωρούνται οι πιο επιβαρυντικές, καθώς τότε η υπεριώδης ακτινοβολία είναι πιο έντονη. Οι ειδικοί προτείνουν σκιά, καπέλο, γυαλιά ηλίου και ελαφριά ρούχα με προστασία UV, ιδιαίτερα στις παραλίες όπου η αντανάκλαση αυξάνει την έκθεση.
- Κάθε πότε πρέπει να ανανεώνεται το αντηλιακό;
Η σύσταση είναι περίπου κάθε δύο ώρες και οπωσδήποτε μετά το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση. Μελέτες δείχνουν ότι πολλοί γονείς εφαρμόζουν μικρότερη ποσότητα από την απαιτούμενη, γεγονός που μειώνει σημαντικά την προστασία.
- Γιατί τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από θερμοπληξία;
Ο παιδικός οργανισμός δυσκολεύεται περισσότερο να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του σώματος σε ακραία ζέστη. Η αφυδάτωση και η θερμοπληξία μπορεί να εμφανιστούν πιο γρήγορα σε σχέση με τους ενήλικες, ειδικά κατά τη διάρκεια παιχνιδιού ή αθλητικών δραστηριοτήτων. Τα βασικά συμπτώματα είναι ζάλη, υπνηλία, πονοκέφαλος, ναυτία και έντονη κόπωση.
- Πώς καταλαβαίνουμε ότι ένα παιδί αφυδατώνεται;
Τα πιο συχνά σημάδια είναι:
- ξηρά χείλη
- μειωμένη ενέργεια
- πονοκέφαλος
- σκούρα ούρα
- ζάλη ή υπνηλία
Οι παιδίατροι τονίζουν ότι τα παιδιά συχνά δεν αντιλαμβάνονται έγκαιρα τη δίψα τους, επομένως οι γονείς πρέπει να υπενθυμίζουν συστηματικά την κατανάλωση νερού.
- Είναι ασφαλές το παιχνίδι στην πισίνα χωρίς συνεχή επίβλεψη;
Όχι. Τα ατυχήματα στο νερό μπορούν να συμβούν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και συχνά χωρίς φωνές ή έντονη αντίδραση από το παιδί. Οι ειδικοί ασφαλείας επιμένουν ότι ακόμη και παιδιά που γνωρίζουν κολύμπι χρειάζονται συνεχή επίβλεψη ενηλίκου.
- Πόσο επηρεάζει η υπερβολική χρήση οθονών το καλοκαίρι;
Αν και το καλοκαίρι οι ρυθμοί χαλαρώνουν, η υπερβολική χρήση κινητών και tablet σχετίζεται με διαταραχές ύπνου, μειωμένη φυσική δραστηριότητα και αυξημένη ψυχική κόπωση στα παιδιά. Οι παιδοψυχολόγοι προτείνουν ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό χρόνο και στο ελεύθερο παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους.
- Τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς στα καλοκαιρινά ταξίδια με παιδιά;
Οι ειδικοί συνιστούν:
- συχνά διαλείμματα στις μετακινήσεις
- σωστή χρήση παιδικού καθίσματος
- επαρκή ενυδάτωση
- και ποτέ παραμονή παιδιού μόνο του μέσα στο αυτοκίνητο
Η θερμοκρασία στο εσωτερικό ενός οχήματος μπορεί να αυξηθεί επικίνδυνα μέσα σε λίγα λεπτά, ακόμη και αν έξω δεν επικρατεί καύσωνας.
- Είναι τα κουνούπια απλώς μια καλοκαιρινή ενόχληση ή υπάρχει πραγματικός κίνδυνος;
Τα περισσότερα τσιμπήματα από κουνούπια προκαλούν μόνο ήπιο κνησμό και ερεθισμό. Ωστόσο, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι τα κουνούπια μπορούν να μεταδώσουν νοσήματα όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες και σε περιοχές με αυξημένη υγρασία. Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα επειδή περνούν πολλές ώρες σε εξωτερικούς χώρους και συχνά δεν αντιλαμβάνονται έγκαιρα τα συμπτώματα από πολλαπλά τσιμπήματα.
Η πρόληψη περιλαμβάνει χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών προϊόντων για παιδιά, σίτες στα παράθυρα, ελαφριά ρούχα που καλύπτουν το σώμα και αποφυγή στάσιμων νερών κοντά στο σπίτι.
- Πότε ένα τσίμπημα κουνουπιού χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το πρήξιμο και η φαγούρα υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες. Ωστόσο, οι γονείς πρέπει να επικοινωνούν με γιατρό όταν εμφανίζονται:
- έντονο οίδημα
- δυσκολία στην αναπνοή
- πυρετός
- εκτεταμένο εξάνθημα
- ή σημάδια μόλυνσης, όπως πόνος, οίδημα και ερυθρότητα
Ορισμένα παιδιά παρουσιάζουν πιο έντονες αλλεργικές αντιδράσεις στα τσιμπήματα εντόμων, κάτι που απαιτεί παρακολούθηση και εξατομικευμένη αντιμετώπιση.
- Γιατί οι αλλεργίες φαίνεται να αυξάνονται το καλοκαίρι στα παιδιά;
Το καλοκαίρι αυξάνεται η έκθεση σε αλλεργιογόνους παράγοντες όπως γύρη, γρασίδι, τσιμπήματα εντόμων, σκόνη και θαλάσσιους μικροοργανισμούς. Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες και η υγρασία μπορούν να επιβαρύνουν παιδιά με άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα.
Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, οι εποχικές αλλεργίες επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ύπνου, τη συγκέντρωση και τη διάθεση των παιδιών, ακόμη και κατά τη διάρκεια των διακοπών. Οι ειδικοί συστήνουν σωστή παρακολούθηση των συμπτωμάτων και συνέχιση της αγωγής όπου χρειάζεται, ακόμη και εκτός σχολικής περιόδου.
+1 Τελικά, ποιο είναι το σημαντικότερο μήνυμα για τους γονείς;
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από οποιαδήποτε θεραπεία. Η σωστή ενημέρωση, οι απλές καθημερινές συνήθειες και η συνέπεια στα μέτρα προστασίας μπορούν να κάνουν το καλοκαίρι ασφαλές και ευχάριστο για όλη την οικογένεια.
Το ζητούμενο δεν είναι να φοβηθούν τα παιδιά κάποιον από τους δυνητικούς «κινδύνους», αλλά να μάθουν από νωρίς πώς να απολαμβάνουν το καλοκαίρι με ασφάλεια.
*Ο Νίκος Γκιουρτζής είναι Παιδίατρος και Ακαδημαϊκός Συνεργάτης της Δ’ Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. (Γ.Ν.Θ. Γ. Παπαγεωργίου) με Μεταπτυχιακές Σπουδές στην Εφαρμοσμένη και Παιδιατρική Διατροφή στο Α.Π.Θ. και στην Ιατρική Σχολή Chobanian&Avedisian του Πανεπιστημίου της Βοστώνης (Η.Π.Α.).Επίσης, είναι Υποψήφιος Διδάκτωρ στην Παιδιατρική Νεφρολογία (Α.Π.Θ.) και είναι Εκπαιδευτής στην Εξειδικευμένη Υποστήριξη Ζωής στα Παιδιά. Έχει συγγράψει 37 πρωτότυπες δημοσιευμένες εργασίες και είναι Κριτής και Προσκεκλημένος Συντάκτης σε πολυάριθμα έγκριτα διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
Είναι παντρεμένος με την Παναγιώτα Μίχου, με την οποία διατηρεί Παιδιατρείο («Το Παιδιατρείο μας») στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας και είναι Πατέρας του Ιωάννη-Παΐσιου.
Ευχαριστώ τον Τάσο Ντομουχτσή και το www.alexandreia-gidas.gr για το βήμα που μου δίνει να ενημερώσω τους συμπολίτες της περιοχής μας για θέματα Παιδιατρικής και γενικότερα γύρω από την Υγεία.
Νικόλαος Γκιουρτζής, MD, MSc, PgDip, PhD(c)
Αφήστε μια απάντηση