*Γράφει ο Νίκος Μπρουσκέλης
Η ενεργοποίηση του δικτύου φυσικού αερίου στην Αλεξάνδρεια είναι μια σπουδαία είδηση, ειδικά σε μια εποχή που το κόστος ενέργειας πιέζει ασφυκτικά τα νοικοκυριά και τις τοπικές επιχειρήσεις μας. Για χρόνια, η περιφέρειά μας στερούνταν τις υποδομές που σε άλλες περιοχές θεωρούνταν αυτονόητες, στερώντας από την τοπική οικονομία ένα σημαντικό αναπτυξιακό πλεονέκτημα.
Σήμερα, η έλευση του φυσικού αερίου αλλάζει τα δεδομένα: μειώνει τα λειτουργικά έξοδα των καταστημάτων, τονώνει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και προσφέρει φθηνότερη, καθαρότερη θέρμανση στα σπίτια της Αλεξάνδρειας.
Όμως, τα μεγάλα έργα δεν γεννιούνται στο κενό, ούτε ξεκινούν την ημέρα που ανάβει η φλόγα. Η αλήθεια είναι ότι η Αλεξάνδρεια, αλλά και η Βέροια, δεν θα αποκτούσε σήμερα πρόσβαση στο δίκτυο, αν το 2011 δεν είχε μπει η θεσμική υπογραφή του Γιάννη Μανιάτη, σημερινού ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ.
Ο ιστορικός «Νόμος Μανιάτη» (Ν. 4001/11) της τότε κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ ήταν αυτός που έσπασε τα μονοπώλια και επέτρεψε στο φυσικό αέριο να βγει από τα μεγάλα αστικά κέντρα και να φτάσει στην ελληνική επαρχία.
Πριν από τον νόμο Μανιάτη
(Ν. 4001/2011), οι ΔΕΠΑ είχαν δικαιώματα μόνο για τις συγκεκριμένες μεγάλες γεωγραφικές ζώνες (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Θεσσαλία). Η υπόλοιπη Ελλάδα (Μακεδονία, Θράκη, Στερεά, Πελοπόννησος) ήταν «τυφλό σημείο» στον ενεργειακό χάρτη, καθώς δεν υπήρχε θεσμικός φορέας να αναπτύξει δίκτυα εκεί.
Ο νόμος έδωσε τη δυνατότητα ίδρυσης ξεχωριστών Διαχειριστών Δικτύων Διανομής.
Επειδή οι επαρχιακές πόλεις (όπως η Αλεξάνδρεια και η Βέροια) δεν είχαν την ίδια πυκνότητα πληθυσμού με την Αθήνα ώστε να προσελκύσουν άμεσα ιδιωτικά κεφάλαια, ο νόμος δημιούργησε το πλαίσιο ώστε αυτά τα περιφερειακά δίκτυα να χαρακτηριστούν ως έργα δημόσιας ωφέλειας. Έτσι, άνοιξε ο δρόμος για να ενταχθούν στα ευρωπαϊκά προγράμματα (ΕΣΠΑ), καλύπτοντας έως και το 50-60% του κόστους κατασκευής με κοινοτικούς πόρους.
Με απλά λόγια: Χωρίς τα άρθρα του Ν. 4001/2011 που επέβαλαν την πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα και χωρίς τη θεσμική αρχιτεκτονική που γέννησε τη ΔΕΔΑ και της επέτρεψε να απορροφήσει ΕΣΠΑ για την επαρχία, η Αλεξάνδρεια η Βέροια και άλλες επαρχιακές πόλεις θα παρέμεναν αποκλεισμένες, καθώς κανένας ιδιώτης δεν θα επένδυε εκατομμύρια για να φέρει σωλήνες σε μικρότερες επαρχιακές αγορές.
Όταν λέμε ότι το ΠΑΣΟΚ έχει βάλει φαρδιά-πλατιά την υπογραφή του στη θεμελίωση της σύγχρονης, προοδευτικής Ελλάδας των υποδομών, δεν πρόκειται για λόγια του αέρα. Είναι μια πραγματικότητα που οι πολίτες τη βλέπουν και τη ζουν σήμερα, μέσα στο ίδιο τους το σπίτι.
*Νίκος Μπρουσκέλης
Μέλος Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ
Ο 4001/11 νομοτελειακά θα ψηφιζόταν ούτως ή άλλως. Δεν αποτελούσε κάποια “έμπνευση” ή πρωτοποριακή απόφαση του Μανιάτη αλλά υποχρεωτική εναρμόνιση με την 3η Ενεργειακή Οδηγία της ΕΕ (2009/73). Απλά τότε κυβέρνηση ήταν το ΠΑΣΟΚ και αρμόδιος ο Μανιάτης, οπότε ο “κλήρος” αναγκαστικά έπεσε στη δική του υπογραφή. Καμία έκπληξη. Αν ήταν κυβέρνηση η ΝΔ θα είχε κάνει αναγκαστικά το ίδιο. Φυσικά, η μη συμμόρφωση της Ελλάδας σε αυτή την οδηγία θα έφερνε πολύ ακριβά πρόστιμα.
Γιατί δεν ψηφίστηκε νωρίτερα ο νόμος; Γιατί τότε ήταν που η τεχνολογία του CNG (Συμπιεσμένου Φυσικού Αερίου) και των σταθμών αποσυμπίεσης είχε πλέον ωριμάσει και είχε γίνει οικονομικά βιώσιμη σε διεθνές επίπεδο. Όταν λοιπόν η τεχνολογία ωρίμασε, έλυσε το γεωγραφικό πρόβλημα φθηνότερα από το σκάψιμο χιλιάδων χιλιομέτρων αγωγών. Οπότε το πρόβλημα για την περιφέρεια δεν ήταν ούτε τα περιορισμένα δικαιώματα των ΔΕΠΑ, ούτε η απουσία θεσμικού φορέα αλλά το ότι έως τότε ήταν ασύμφορη η υλοποίηση της διανομής αερίου στην περιφέρεια με την υφιστάμενη τεχνολογία. Φυσικά, και οι πιέσεις από διαφόρους φορείς της περιφέρειας ήταν πολλές και συνεχείς γιατί ζητούσαν το αυτονόητο.
Να μην ξεχνάμε ότι το 2011, με το 1ο Μνημόνιο ενεργό (το οποίο ψήφισε το ΠΑΣΟΚ), η περιφέρεια είχε στερέψει ούτως ή άλλως από λύσεις για μείωση του κόστους λειτουργίας των επιχειρήσεων. Μιλάμε λοιπόν για το αυτονόητο που υπό οποιαδήποτε κυβέρνηση και οποιοσδήποτε “Μανιάτης” θα το είχε κάνει νόμο. Οπότε να μην υπερβάλλουμε περί φαεινής ιδέας και πρωτοβουλίας του Μανιάτη.